Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Α.Ε. - Η ΕΤΑΙΡEΙΑ - Ρυθμιστικό Πλαίσιο - Εθνικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο 
zoom outzoom in  μέγεθος γραμματοσειράς

Εθνικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο

Η εισαγωγή και εμπορία (προμήθεια) του φυσικού αερίου στην Ελλάδα καθώς και η ανάπτυξη της διανομής του, ρυθμίστηκε αρχικά με την έκδοση του Ν. 2364/1995 (ΦΕΚ Α’ 252/6.12.1995).

Ακολούθησε η έκδοση του Ν. 3428/2005 (ΦΕΚ Α’ 313/27.12.2005) περί «Απελευθέρωσης της Αγοράς Φυσικού Αερίου», με τον οποίο ενσωματώθηκαν στο εθνικό δίκαιο οι προβλέψεις των Ευρωπαϊκών Οδηγιών και Κανονισμών σχετικά με τους κοινούς κανόνες στην εσωτερική αγορά αερίου (Οδηγία 2003/55/ΕΚ και Ε.Κ. 1775/2005 -2ο ενεργειακό πακέτο-). Στο ίδιο πλαίσιο εκδόθηκε και η Υπουργική Απόφαση (Υ.Α.) 4955/2006 (ΦΕΚ Β’ 360/27.3.2006) περί «Ορισμού Τιμολογίου μεταφοράς φυσικού αερίου και αεριοποίησης ΥΦΑ», η οποία ακολούθως τροποποιήθηκε με τις Υ.Α. Δ1/23344/2006 (ΦΕΚ Β’ 1781/7.12.2006) και Δ1/5037/2007 (ΦΕΚ Β’ 379/20.3.2007), με χρεώσεις βάσει των δυναμικοτήτων εξόδου -postage stamp-). Παράλληλα και έως την έκδοση της κατ’ εξουσιοδότηση του Ν. 3428/2005 δευτερογενούς νομοθεσίας για τη ρύθμιση της λειτουργίας της αγοράς φυσικού αερίου, με την Υ.Α. Δ1/1227/2007 (ΦΕΚ Β’ 135/5.2.2007) προβλέφθηκαν οι όροι πρόσβασης στο ΕΣΦΑ.

Η προαναφερόμενη δευτερογενής νομοθεσία της αγοράς φυσικού αερίου ετέθη σε ισχύ περί τα μέσα του 2010 μέσω έκδοσης σειράς υπουργικών αποφάσεων και αφορά κυρίως στα ακόλουθα:  

  • «Κώδικας Διαχείρισης ΕΣΦΑ» (Αρχική Έκδοση), Υ.Α. Δ1/Α/5346/2010, ΦΕΚ Β’ 379/1.4.2010
  • «Κανονισμός Μητρώου Χρηστών ΕΣΦΑ», Υ.Α. Δ1/Α/5816/2010, ΦΕΚ Β’ 451/16.4.2010
  • «Κανονισμός Αδειών Φυσικού Αερίου», Υ.Α. Δ1/Α/5815/2010, ΦΕΚ Β’ 464/19.4.2010
  • «Κανονισμός Μετρήσεων του ΕΣΦΑ», Υ.Α. Δ1/Α/7754/6.5.10, ΦΕΚ Β’ 584/6.5.2010
  • «Τροποποίηση Τιμολογίου Μεταφοράς φ.α. και αεριοποίησης υγροποιημένου φ.α.», Υ.Α. Δ1/Α/1110/9860/2010 ΦΕΚ Β’ 747/31.5.2010.

 

Παράλληλα εκδόθηκαν οι «Πρότυπες Συμβάσεις Μεταφοράς φ.α. και Χρήσης Εγκατάστασης ΥΦΑ» βάσει των διατάξεων του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ, με την υπ. αρ. 611/2010 απόφαση Ρ.Α.Ε. (ΦΕΚ Β’ 480/20.4.2010).

 Ακολούθως εκδόθηκε ο νέος ενεργειακός νόμος Ν. 4001/2011 (ΦΕΚ Α’ 179/22.8.2011), ο οποίος αντικατέστησε κατά το πλείστον τον Ν. 3428/2005 προς το σκοπό εναρμόνισης με τις προβλέψεις της 3ης ενεργειακής δέσμης, όπως αυτές καθορίζονται από την Οδηγία 2009/73/ΕΚ και τους Κανονισμούς (Ε.Κ.) 713/2009 και 715/2009, με απώτερο στόχο την περαιτέρω  ομαλή ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και της δημιουργίας ίσων όρων πρόσβασης για όλες τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου που δραστηριοποιούνται εντός της Ε.Ε. Προς τούτο θεσπίσθηκε η υποχρέωση διαχωρισμού των δικτύων από τις δραστηριότητες προμήθειας και παραγωγής με την υιοθέτηση τριών εναλλακτικών μοντέλων (ownership unbundling, ISO, ITO), καθώς θεωρήθηκε ότι ο νομικός και λειτουργικός διαχωρισμός που προβλέπονταν στην προηγούμενη και καταργηθείσα Οδηγία 2003/55/ΕΚ δεν επέφεραν ικανοποιητικά αποτελέσματα ως προς τον ανωτέρω επιδιωκόμενο σκοπό. 

Όσον αφορά, ειδικότερα, στο διαχωρισμό των δραστηριοτήτων μεταφοράς και προμήθειας φυσικού αερίου, η αρχικώς προβλεφθείσα στο Ν. 4001/2011 υιοθέτηση του μοντέλου του Ιδιοκτησιακού Διαχωρισμού (ownership unbundling) αντικαταστάθηκε με την από 16.12.2011 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΦΕΚ Α’ 262/16.12.2011), με την επιλογή του μοντέλου του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς (ΙΤΟ) με δυνατότητα μελλοντικής επιλογής του μοντέλου του Ιδιοκτησιακού Διαχωρισμού. Οι διατάξεις του Ν. 4001/2011 σχετικά με τον Ανεξάρτητο Διαχειριστή Συστήματος τροποποιήθηκαν με τον Ν. 4093/2012 (ΦΕΚ Α’ 222/12.11.2012), την Π.Ν.Π. ΦΕΚ Α’229/19.11.12 και τον Ν. 4111/2013 (ΦΕΚ Α' 18/25.01.2013).

 Εν συνεχεία, στο Ν. 4001/2011 επήλθαν αρκετές τροποποιήσεις, οι σημαντικότερες των οποίων είναι οι ακόλουθες:  

  • Με το άρθρο 17 παρ.13 του  Ν. 4203/2013 (ΦΕΚ Α’ 235) (κι εν συνεχεία με το άρθρο 2 παρ. 2 του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ Α' 94/14.8.2015) τροποποιήθηκε το άρθ. 73 του ν. 4001/2011 περί ασφάλειας εφοδιασμού ώστε να εναρμονιστεί με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 994/2010. Επίσης, με την παρ. 12 του άρθρου 17 του Ν. 4203/2013 τροποποιήθηκε η παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4001/2011 και εν συνεχεία εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του παραπάνω νόμου η Υ.Α.  Δ1/Β/10233/2014 (ΦΕΚ Β’ 1684/24.06.2014) με την οποία καθορίστηκαν  περαιτέρω οι κατηγορίες των Προστατευόμενων Καταναλωτών φυσικού αερίου.
  • Με την παρ. 8 του άρθρου 55 του  Ν.4223/2013 (ΦΕΚ Α’ 287) αντικαταστάθηκε το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 85 του Ν. 4001/2011 και παρατάθηκε η ισχύς των διατάξεων του άρθρου 24 του ν. 3175/2003 (αφορουσών τις ρήτρες ToP) μέχρι την 31.12.2015.
  • Με τα Κεφάλαια Α’, Β’ και Γ’ της υποπαραγράφου Β.1 του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ Α’ 94/14.8.2015), το Κεφάλαιο Ε’ (άρθρο 16) του Ν.4337/2015 (ΦΕΚ Α’ 129/17.10.2015), καθώς και με τα άρθρα 27-34 του Δευτέρου Μέρους του Ν. 4414/2016 (ΦΕΚ Α’ 149/09.08.2016), το άρθρο 55 του Ν. 4423/2016 (ΦΕΚ Α’ 182/27.09.2016) και το άρθρο 15 του Ν. 4425/2016 (ΦΕΚ Α’ 185/30.09.2016), τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν οι διατάξεις του Ν. 4001/2011, ως αυτός τροποποιηθείς ίσχυε. Οι νέες προβλέψεις αφορούν, κυρίως, στην αναμόρφωση του πλαισίου διανομής φ.α. στην Ελλάδα μέσω της υποχρέωσης των Κάθετα Ολοκληρωμένων Εταιρειών Φυσικού Αερίου για νομικό και λειτουργικό διαχωρισμό των δραστηριοτήτων διανομής από τις δραστηριότητες προμήθειας φ.α., καθώς και της διεύρυνσης του ορισμού του «Επιλέγοντος» Πελάτη. Οι νέες ως άνω διατάξεις περιέχουν, επίσης, λεπτομερείς προβλέψεις σχετικά με την πραγματοποίηση του εν λόγω νομικού και λειτουργικού διαχωρισμού.

 

Την 14/10/2011 τέθηκε σε ισχύ η πρώτη (1η) Αναθεώρηση του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ με την υπ' αρ. 1096/2011 απόφαση PAE  (ΦΕΚ Β’ 2227/40.10.2011), μετά από ένα και πλέον έτος από την ουσιαστική έναρξη λειτουργίας της απελευθερωμένης αγοράς στην Ελλάδα. Σκοπός της αναθεώρησης ήταν η συμπλήρωση - βελτίωση των προβλέψεων του Κώδικα, αλλά και η προσπάθεια εναρμόνισής του με τις εν γένει διατάξεις του ευρωπαϊκού Gas Target Model. Συνεπεία της εν λόγω αναθεώρησης, η Ρ.Α.Ε., με την υπ. αρ. 126/2012 απόφασή της (ΦΕΚ Β’ 907/23.4.2012), ενέκρινε εκ νέου Πρότυπες Συμβάσεις Μεταφοράς Φ.Α. και Χρήσης Εγκατάστασης ΥΦΑ, σύμφωνες με τις αναθεωρημένες διατάξεις του Κώδικα.  

Με την υπ’ αρ. 594/2012 απόφαση ΡΑΕ (ΦΕΚ Β’ 2093/5.7.2012) εγκρίθηκε ο Κανονισμός Τιμολόγησης Βασικών Δραστηριοτήτων του ΕΣΦΑ, με τον οποίο υιοθετήθηκε σύστημα τιμολόγησης με ανεξάρτητες χρεώσεις δυναμικοτήτων εισόδου και εξόδου και με την υπ' αρ. 722/2012 απόφαση της ίδιας Αρχής (ΦΕΚ Β’ 2385/27.8.12 ) εγκρίθηκε το Τιμολόγιο Χρήσης του ΕΣΦΑ. Το νέο σύστημα τιμολόγησης εφαρμόζεται από την 1η Φεβρουαρίου 2013, αντικαθιστώντας την Υ.Α.4955/2006. Οι διατάξεις του ισχύοντος Κανονισμού Τιμολόγησης βρίσκονται υπό αναθεώρηση, έτσι ώστε να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις του πλαισίου που έχει διαμορφωθεί με τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς σχετικά με την κατανομή δυναμικότητας (ΕΚ 984/2013), τους κανόνες Εξισορρόπησης (ΕΚ 312/2014) και Διαλειτουργικότητας Συστημάτων (ΕΚ 703/2015).  

Ακολούθως, δημοσιεύθηκε η δεύτερη (2η) Αναθεώρηση του Κώδικα Διαχ/σης ΕΣΦΑ (ΦΕΚ Β’ 3131/9.12.2013) για την προσαρμογή, κυρίως, στις διατάξεις του Κανονισμού Τιμολόγησης αλλά και στις προβλέψεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών Ασφάλειας Τροφοδοσίας (ΕΚ 994/2010) και Μέτρων Διαχείρισης Συμφόρησης (τροποποίηση ΕΚ 715/2009/24.8.12). Αντιστοίχως, δημοσιεύθηκαν οι νέες Πρότυπες Συμβάσεις Μεταφοράς και ΥΦΑ (απόφαση ΡΑΕ 635/2013, ΦΕΚ Β’ 3325/27.12.2013). Ανεπίσημη (με την επιμέλεια της ΔΕΠΑ) μετάφραση στην αγγλική γλώσσα της 2ης αναθεώρησης του Κώδικα ΕΣΦΑ έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα μας. Οι διατάξεις του Κώδικα ΕΣΦΑ βρίσκονται σε διαδικασία αναθεώρησης (3η Αναθεώρηση), προκειμένου να ενσωματωθούν προβλέψεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών ΕΚ 984/2013, ΕΚ 312/2014 και ΕΚ 703/2015 (βλ. ανωτέρω) και αναμένεται να τεθούν σε ισχύ περί τα τέλη του 2016.   

Σε σχέση με την ασφάλεια εφοδιασμού, οι διατάξεις του ΕΚ994/2010 έχουν ενσωματωθεί στο Ν.4001/2011, ως αυτός τροποποιηθείς ισχύει (α.17.13 του ν.4203/2013 και παρ.Β του ν.4336/2015), ενώ με τις υπ.αρ. 344/2014 (ΦΕΚ Β’ 2536/23.9.2014), 405/2015 (ΦΕΚ Β’ 2644/8.12.2015) και 429/2015 αποφάσεις της ΡΑΕ εγκρίθηκαν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο λογαριασμού ασφάλειας εφοδιασμού και το μοναδιαίο τέλος ασφάλειας εφοδιασμού, το επικαιροποιημένο σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης και επικαιροποιημένο σχέδιο Προληπτικής Δράσης, αντίστοιχα. Τέλος, η υπ.απόφαση Δ1/Β/10233/13.6.14 (ΦΕΚ Β’ 1684/24.6.2014) επέκτεινε τον ορισμό των προστατευόμενων καταναλωτών, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.4001/2011.  

Προκειμένου να εναρμονιστεί η εθνική νομοθεσία με την Οδηγία 2006/32/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες, εκδόθηκε ο Ν. 3855/2010 (ΦΕΚ 95/23.6.2010) θεσπίζοντας μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση. Κατ’ εξουσιοδότηση του Ν. 3855/2010 εκδόθηκε και η Υ.Α. Δ5/Β/29891/2011 (ΦΕΚ 3254/30.12.2011) με την οποία θεσπίζονται οι υποχρεώσεις διανομέων ενέργειας, διαχειριστών δικτύων διανομής και επιχειρήσεων λιανικής πώλησης ενέργειας για την παροχή στοιχείων τελικής ενεργειακής χρήσης. Ακολούθως ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο (Ν. 4342/2015 (ΦΕΚ Α’ 143) η Οδηγία 2012/27/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση, η οποία αντικατέστησε την Οδηγία 2006/32/ΕΚ. Προκειμένου να εναρμονιστεί η εθνική νομοθεσία με την Οδηγία 2010/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εκδόθηκε ο Ν. 4122/2013 (ΦΕΚ Α’ 42/19.2.2013) για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων.

Τέλος, με τις διατάξεις του άρθρου 12 (κεφ. Α΄) του Ν. 4233/2014 (ΦΕΚ Α’ 22/29.1.2014) θεσπίσθηκε η δυνατότητα μετασκευής κινητήρων οχημάτων σε κινητήρες διπλού καυσίμου, δηλαδή για καύση συμβατικού καυσίμου και πεπιεσμένου φυσικού αερίου (CNG) και κατ΄ εξουσιοδότηση της διάταξης αυτής εκδόθηκε η Υ.Α 10852/715/14/2014 (ΦΕΚ Β’ 1466/5.6.2014) με την οποία καθορίσθηκαν οι τεχνικές προδιαγραφές του ειδικού εξοπλισμού αναγκαίου για τη χρησιμοποίηση CNG και οι λοιποί όροι και προϋποθέσεις ελέγχου για την ασφαλή κυκλοφορία αυτών. Με την εκδοθείσα, κατ΄ εξουσιοδότηση του άρθρου 45 του ν. 2773/1999 όπως ισχύει, Υ.Α. οικ. 13935/930/2014 (ΦΕΚ Β’ 674/18.3.2014) καθορίσθηκαν τα αρμόδια όργανα, οι όροι και οι προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πρατηρίων διανομής πεπιεσμένου φυσικού αερίου CNG και μικτών πρατηρίων υγρών καυσίμων.